English
Nederlands
Beata Bruggeman-Sekowska
In het Museum voor Moderne Kunst in de Poolse hoofdstad Warschau is een indrukwekkende tentoonstelling te zien met de titel Edward Dwurnik: Trots en schaamte. De tentoonstelling belicht een aantal belangrijke reeksen uit het omvangrijke oeuvre van Dwurnik, met bijzondere aandacht voor zijn werk uit de jaren zeventig en tachtig en voor twee van zijn belangrijkste series: Sportowcy (Sporters) en Robotnicy (Arbeiders).
©Beata Bruggeman-Sekowska
©Beata Bruggeman-Sekowska
Edward Dwurnik (1943–2018) was een politiek geëngageerde hedendaagse Poolse kunstenaar die ervan overtuigd was dat kunst het werkelijke leven moest weerspiegelen en voor iedereen toegankelijk moest zijn. Zijn schilderijen tonen gewone mensen, hun dagelijkse uitdagingen en de maatschappelijke veranderingen die Polen onder het communisme vormgaven. Dwurnik maakte meer dan 3.500 schilderijen en 10.000 tekeningen. In 1965 bezocht Dwurnik een tentoonstelling van de beroemde autodidactische kunstenaar Nikifor Krynicki. Van Nikifor nam hij het onverbloemde realisme en het groteske over, evenals een uitgesproken anti-esthetische houding, die hij later verder ontwikkelde.
Zijn serie Podróże autostopem (Liften), waaraan hij in 1966 begon, bestaat uit stadsgezichten, meestal zonder zichtbare horizon. De steden zijn vanuit vogelperspectief weergegeven en betreffen doorgaans concrete Poolse steden. In deze schilderijen kunnen gebouwen en andere bouwwerken die in werkelijkheid vele straten van elkaar verwijderd liggen, direct naast elkaar staan.
Dwurniks steden worden bevolkt door mensen en een hele reeks voorwerpen en symbolische elementen. Een terugkerend motief zijn de zogenoemde ‘idolen’: monumentale beelden in de vorm van hoofden, die de totalitaire macht symboliseren. Het idee voor deze figuren ontstond in de zomer van 1970.
In 1972 begon hij aan zijn serie Sportowcy (Sporters). Volgens de kunstenaar verwijst de titel naar mensen die de destijds populaire sigaretten van het merk Sport rookten, maar ook naar mensen die uitblonken in het zich met ellebogen een weg banen door het leven. Dwurnik stelde een catalogus sa samen van menselijke types uit de Poolse Volksrepubliek (PRL), waaronder ingenieurs, zelfstandige boeren en dronkaards. De serie karikaturiseerde de burgers van het communistische Polen en wordt vaak beschouwd als een van de waardevolste artistieke documentaties van het dagelijks leven in die periode. In de bijna twintig jaar waarin hij aan deze serie werkte, maakte Edward Dwurnik 274 schilderijen.
Zijn serie Robotnicy (Arbeiders), ontstaan tussen 1975 en 1991, richt zich op de dramatische politieke gebeurtenissen van de jaren tachtig: arbeidersstakingen, de opkomst van de Solidariteitsbeweging, de invoering van de staat van beleg, het verzet tegen het communistische bewind, de eerste vrije verkiezingen en de overgang naar een ander politiek stelsel. De schilderijen kenmerken zich door dynamische penseelstreken en overwegend donkere tinten. De serie omvatte 260 schilderijen, enkele honderden tekeningen, collages en grafische werken.
©Beata Bruggeman-Sekowska
©Beata Bruggeman-Sekowska
In 1981 maakte Dwurnik een reeks schilderijen van Warschau die achteraf bijzonder profetisch bleken. Ze verbeeldden de staat van beleg, die op 13 december van datzelfde jaar werd afgekondigd. Op zijn schilderijen waren tanks in lege straten, kraaien in de sneeuw en prikkeldraad te zien.
Begin jaren negentig wijdde hij zijn serie Droga na wschód (De weg naar het Oosten, 1989–1991) aan de slachtoffers van het regime van Stalin. Een andere serie, Od grudnia do czerwca (Van december tot juni, 1990–1993), was gewijd aan de 96 mensen die tijdens de staat van beleg werden vermoord. Hun namen waren opgenomen in een speciaal rapport van een commissie die door de Poolse Sejm was ingesteld om de activiteiten van het ministerie van Binnenlandse Zaken te onderzoeken.
Tussen 1991 en 1994 bekritiseerde en becommentarieerde Dwurnik in zijn serie Niech żyje wojna! (Leve de oorlog!) de tragische gebeurtenissen in het voormalige Joegoslavië.
©Beata Bruggeman-Sekowska
Maar waarom draagt de tentoonstelling de titel Trots en schaamte? De expositie onderzoekt hoe de maatschappelijke en emotionele gevolgen van de Poolse transformatie zich uitten, onder meer in sociale mobiliteit en veranderende klassenidentiteiten. Trots op vooruitgang en prestaties ging vaak samen met schaamte over iemands afkomst of maatschappelijke positie. Dwurnik legde deze tegenstrijdige gevoelens op eerlijke en ironische wijze vast. Zo schetste hij een indringend portret van de Poolse samenleving, waarvan de erfenis ook vandaag de dag nog zichtbaar is.
De tentoonstelling is te bezoeken tot en met 28 februari 2027.
Bronnen:
- Wikipedia
- Museum voor Moderne Kunst in Warschau: https://artmuseum.pl/en/exhibitions/edward-dwurnik-pride-and-shame
- Culture.pl: https://culture.pl/pl/tworca/edward-dwurnik
Foto’s: © Beata Bruggeman-Sekowska
Follow Us!